Links

Photography - tips

Tips

UItgevers

Iets over diverse uitgevers.
 
Op deze pagina geef ik wat informatie over de verschillende uitgevers. Aanvullingen zijn welkom.
 
 
ABC / Microtype / Erkotyp
Voor zover uit de Tsjechische website is op te maken, is ABC een zeer populair maandblad over wetenschap en techniek. Er wordt vrijwel elke maand een meer of minder omvangrijke bouwplaat bijgevoegd. Soms zijn die (met nogal wat moeite) apart te verkrijgen, maar het bedrijf is daar niet echt op ingesteld - er zijn ook geen vertalingen. Met uitzondering van de ontwerpen van het bedrijfje Microtype - die zijn, mét Engelse en Duitse tekst, beschikbaar.
De meest bekende ontwerper is Richard Vyskovsky - de man van de grote Middeleeuwse Stad.
 
ALAN ROSE
Deze Amerikaanse ontwerper bracht in de jaren '80 een serie groot formaat bouwplaten uit onder de naam 'the world at your feet - so easy even an adult can do it'. De meeste waren ook in Nederland te krijgen, uiteindelijk in grote stapels bij De Slegte. Nu zijn ze zeldzaam, en soms zéér gezocht door verzamelaars. In dezelfde stijl verschenen ook drie bewegende modellen (houtzagerij, guillotine, katapult) van Edmund V. Gillon, die later veel tekende voor uitgever Dover Publications.
 
ALCAN
Spanje. Bracht een klein aantal prachtig getekende, grote auto's (oldtimers) en één stoomlocomotief in een luxueuze uitvoering (met recht de Gouden Serie genoemd), en daarnaast een flinke serie kleinere modellen. Helaas verdwenen - een enkele keer antiquarisch te vinden.
 
ANGRAF
Klein merk, dat zich vooral richt op grote (1:24) modellen van locomotieven en (militaire) vrachtwagens. Hoogste kwaliteit.
 
ANSWER
Uitgebreide Poolse reeks, vooral schepen en vliegtuigen, met regelmatig nieuwe uitgaven. Werkt vooral met schetsen.
 
AVIA
Een Duitse serie uit de jaren '50, met (zoals de naam al aangeeft) voor zover mij bekend alleen vliegtuigen.
 
BAOBAB
Klein Frans merk, met wat antieke stoelen en een serie traditionele Franse vissersschepen.
 
BETEXA
Tsjechische reeks. Vooral kastelen - vriendelijk geprijsd, heel mooi getekend.
 
BIRDMOBILE
Het merk waar Zeist Bouwplaten mee begon. Een reeks van negen 'vliegende'  vogelmodellen uit de jaren '80, nog steeds ongeëvenaard van tekening en constructie. Zeer geliefd!
 
CARTOKIT
Allang verdwenen uitgever van enkele legendarische automodellen, inmiddels zeldzaam en alleen antiquarisch e vinden.
 
CFM
Duitse reeks, vooral hoge kwaliteit schepen en stoomtreinen. Geeft ook herdrukken uit van het vroegere Oost-Duitse merk Kranich.
 
DOMUS
Italië. Als uitgever van bouwplaten ter ziele: men is al een paar jaar bezig met uitverkoop van restanten. Jammer, want ook al waren het voorgestanste modellen, de manier van tekenen was heel fraai. Enkele items zijn nog leverbaar - voor de rest zijn we aangewezen op de tweedehands markt.
 
DOVER
Amerikaanse uitgever van een zéér grote serie bouw- en knutselboeken op allerlei gebied. Vooral heel veel dingen die erg geschikt zijn om met kinderen samen te maken.
 
DRAF MODEL
Een beginnend merk - doet veel met lasercut details. Richt zich op de zeer veeleisende bouwer.
 
DSM
Deutsches Schiffahrtmuseum, Bremerhaven. De moeite van een bezoek waard - en niet alleen omdat ze een heleboel bouwplaten van schepen in hun eigen verzameling uitgeven.
 
EMSCO
Nederlandse reeks uit de jaren '50. Prachtige zilverdruk - sommige modellen zijn nog makkelijk te vinden (het Militaire Luchtvaart Museum Soesterberg heeft er nog een paar); verder alleen antiquarisch of als reproductie.
 
ERKOTYP
Een klein Tsjechisch merk, met zeer hoge kwaliteit. Soms dringt er iets van door in het westen van Europa. Uit de website valt op te maken dat het bedrijf gerund wordt door de bekende ontwerper Richard Vyskovsky.
 
FALTPLATTE
Brengt een aantal modellen van de typisch Oost Duitse architectuur. Dus meestal vreselijk saai en lelijk, maar ook met een paar ikonen uit die tijd.
 
FLY MODEL
Dit Poolse merk bracht omvangrijke en zeer gedetailleerde modellen van vliegtuigen (1:33) en schepen. Het is inmiddels opgeheven. Veel modellen zijn allang uitverkocht, en duiken soms op bij verzamelaars die gaan opruimen. Vna andere zijn nog restanten beschikbaar voor de oorspronkelijke, heel redelijke prijzen.
 
GALLIMARD
Helaas alleen nog (zelden) antiquarisch te krijgen. Architectuur met een educatief tintje: de meeste gebouwen kunnen open, en geven een beeld van de constructie ervan. Zie ook Tomis.
 
GPM
Een van de grootste Poolse merken. Tanks, vliegtuigen, treinen, vuurtorens, auto's - uitstekende kwaliteit. De recentere uitgaven hebben ook een Engelse tekst, maar de tekeningen zijn voldoende duidelijk voor wie enige ervaring heeft. Sommige modellen zijn 'verweerd' getekend.
Helaas moeilijk leverbaar - via hun eigen site tegen Poolse prijzen, maar aan niet-Poolse wederverkopers rekenen ze twee tot drie keer zoveel. Leve de EU.
 
HALINSKI
Een betrekkelijk klein Pools merk, maar ook weer van hoge kwaliteit. Vooral Marine, vliegtuigen en geschut. Ook weer voor de zeer ervaren bouwer: prachtige detaillering, soms in verweerde kleuren. Met uitvoerige schetsen; er zijn bij de meeste modellen nu ook Engelse vertalingen beschikbaar. Maar net als GPM leveren ze niet graag aan wederverkopers in het Westen. Dus ook hier: leve de EU...
 
HEKKING
Alle Nederlandse vuurtorens, wat gebouwen uit zijn woonplaats Amersfoort, en nog wat van-alles-en-nog-wat. Klein en fijn, en mooi traditioneel gekleurd in aquareltechniek.
 
HERITAGE
Kleine, aantrekkelijke serie van typisch Engelse onderwerpen: een tinmijn uit Devon met bijbehorende (bewegend te maken) 'beam engine'; de woning van de schrijfsters Brontë; het Globe theatre van Shakespeare.
 
HMV
Hamburger Modellbau Verlag - synoniem voor kwaliteit en detaillering. Grote reeks vooral scheepvaart, waaronder veel uit de eerste helft van de 20e eeuw. Hun Bismarck is de absolute top. Bij veel modellen zijn de dure etssets inmiddels vervangen door veel vriendelijker geprijsde lasercut detail sets. Hiermee 'superen' geeft fantastische resultaten.
 
HOBBY MODEL
Een klein Pools merk, veel raketten en een paar ongewone vliegtuigen. En dankzij een toevallig contact met een Nederlandse hobbyist: nu al twee vliegtuigen met Nederlandse kleuren!
 
IMAGERIE D'EPINAL
In het Franse stadje Epinal in de Vogezen  legde drukker / uitgever Pellerin de basis voor de bouwplaat van tegenwoordig. Hij was uitgever van zogenaamde volksprenten, in zwart wit en in kleur. Al kort na de oprichting van het bedrijf in 1796 kwam hij op het idee om bladen uit te geven met soldaatjes in allerlei soorten en nationaliteiten. Uitknippen en neerzetten: de goedkope versie van de kostbare tinnen soldaatjes. Voeg daarbij een eenvoudige, maar wel driedimensionale tent en de bouwplaat is geboren. Tot in het begin van de 20e eeuw gaf Pellerin letterlijk duizenden bouwplaten en soldatenseries uit, waarvan er nog heel veel te vinden zijn bij antiek - en rommelwinkeltjes in heel Europa. Vooral de steendruk (toegepast vanaf ca. 1870) levert de zo karakteristieke mooie kleuren. Het gelijknamige museum in Epinal is heel interessant - een omweg waard.
Er bestaat een soortgelijke serie, met titels in Frans, Duits, Engels en Italiaans, waar echter nooit een uitgever op wordt vermeld. Vermoedelijk Duits: meestal zijn het Duitse gebouwen.
Ook zijn er natuurlijk allerlei herdrukken in omloop. Met een beetje ervaring merk je vrij gemakkelijk of het om een origineel gaat of niet. Oude exemplaren zijn vaak aan de randen wat beschadigd. Maar om  te bouwen zijn ze eigenlijk heel leuk - wel eerst laten kopiëren, natuurlijk!
Voor veel informatie over het museum en over de reeks bouwplaten zie Google:
http://www.imagerie-epinal.com
http://pierreg.free.fr/carton/historiq/pellerin/listpe.htm
 
INSTANT DURABLE
Franse kastelen, kathedralen enz. Betaat al heel lang, en hoort tot de absolute top op dit gebied.
 
JAPANSE MODELLEN
Met veel moeite is het gelukt in contact te komen met de Japanse uitgever van enkele zeer bijzondere vogels en Japanse gebouwen. Inmiddels zijn daar ook muziekinstrumenten bijgekomen.
 
JSC
Paper Trade, Scaldis en Zeist Bouwplaten werken al vanaf het eerste begin samen met deze Poolse uitgever en ontwerper. Czolczynski senior werkte als Lloyds inspecteur bij de werf waar de Solidarnosc beweging begon; zijn zoon zet het bedrijf nu full time voort. Doordat bouwplaten in Polen heel populair zijn heeft JSC zich kunnen ontwikkelen tot een vooraanstaande uitgeverij.
 
MAKIT
Legendarisch door detaillering en fantastisch schilderwerk. Maakte in de jaren '80 een klein aantal prachtige architectonische bouwplaten, waarvan de Grote Markt van Brussel het bekendst is. Bestond slechts enkele jaren.
 
MALY MODELARZ
Vóór de val van de muur was Maly Modelarz ('de kleine modelbouwer') al een grote uitgever. De modellen van die tijd waren vaak vrij eenvoudig, en op slecht papier gedrukt. Het zijn nu verzamelaars items. Moderne uitgaven of heruitgaven zijn van duidelijk betere kwaliteit.
 
MERINO
Een serie vrijwel alleen Spaanse achitectuur - beroemde kerken, kastelen en kathedralen, maar ook Gaudi en wat Romeinse oudheden. Boekvorm, licht glanzend papier. Uitvoerige instructies, ook in Frans en Engels.
 
MICROMODELS
Met hun schaal vanm 1:1000 to 1:2000 (niet gespecificeerd op de modellen) zijn dit de grootste uitdaging voor modelbouwers. De oorspronkelijke serie verscheen in de jaren '50 en '60 in Engeland; nu zijn ze alleen nog antiquarisch tegen soms forse prijzen te vinden. Er zijn echter ook goede reproducties te koop, zowel in Amerika als in Engeland.
Onder de naam Micromodels USA verschijnt een nieuwe reeks, vaak gebaseerd oop plannen en werktekeningen van de oorspronkelijke ontwerper Geoffrey Heighway.
Miles M. Mandell heeft ook een aantal niet door Heighway afgemaakte modellen uitgegeven in een iets vergrote versie. Inmiddels ook alleen antiquarisch te vinden, of als repro.
 
MKV
Een uitgever uit het vroegere Oost Duitsland. Vrij eenvoudig; veel Trabants en andere staatsauto's. Heel lange levertijden: de westerse manier van zaken doen is tot hen nog niet doorgedrongen.
 
MODELCARD
Veel grote, militaire modellen.
 
MODELIK
Een van de grotere Poolse series. Hoge kwaliteit; zeer regelmatig nieuwe modellen. Ze houden ook van experimentele vliegtuigen. Bijzonder, dus.
 
MODELFAN
Klein aantal grote militaire modellen.
 
ORLIK
Grote serie; ze hebben er onder andere plezier in om met 'rare', experimentele originelen te komen.
Er zijn nu regelmatig Engelse vertalingen van (een aantal van) hun modellen te vinden op hun website:www.orlik-models.pl
 
PAPER LANDMARKS
In 2005 lanceerde de Letse ontwerper en uitgever Imants Caklais in één keer een serie van bijna 40 (!) modellen van beroemde gebouwen over de hele wereld. Alleen al vanwege deze grootse aanpal verdient hij een goede kans. Gericht op plakkers vanaf 10 jaar oud, dus vrij eenvoudig, maar door de keuze van de gebouwen vaak heel interessant voor volwassen plakkers met belangstelling voor architectuur. De meeste modellen zijn leverbaar in diverse wit papier, waardoor alle aandacht op de architectonische vorm wordt geconcentreerd.
 
PAPER SHIPWRIGHT
De Engelse ontwerper David Hathaway houdt van micromodellen. Hij heeft een mooie serie zogenaamde 'monitors' - de allereerste pantserschepen uit het eind van de 19e eeuw. Daarnaast Engelse forten uit de Napoleontische oorlogen (Martello Towers), een kade en wat Engelse vuurtorens. Hij geeft in eigen beheer uit - zijn modellen zijn uitstekende kleurenprints op 160 gram papier. Juweeltjes voor echte liefhebbers.
 
PAPER TRADE
De eerste modellen in deze serie werden uitgegeven  door de combinatie Zeist Bouwplaten en Scaldis. Daarna is Paper Trade een logo van uitgever / website Zeist Bouwplaten geworden. JSC Bartosz Czolczynski en Cor van Haasteren zijn de belangrijkste ontwerpers. Naast modellen voor (zeer) ervaren bouwers richt Paper Trade zich ook heel bewust op beginners: wie de jeugd heeft...
 
PAPER TRAINS
Tijdens een bouwplatendag maakte ik kennis met de heer Veldman, die als liefhebberij spoorwegmodellen tekent - niet met de computer, maar het nobele handwerk. De meest prachtige modellen, voer voor specialisten. De meeste zijn desgewenst ook in schalen 1:43 en 1:62 te leveren, maar ik heb alleen de 1:87 versies in voorraad.
 
PAPETI
Spaanse serie, met een aantal modellen van Gaudi en Dali. Ook in dit geval heeft de EU het contact niet merkbaar makkelijker gemaakt - dus als ze in voorraad zijn: direct bestellen.
 
PIROUX
Klein Frans merk. Franse vuurtorens, het Guggenheim in Bilbao.
 
PRO MODEL
Kleine serie van vooral redelijk ongewone schepen. Wat dacht U van een ronde kanonneerboot?!
 
QUEST
Kleine uitgever, voor specialisten (de kruiser Aurora die in Petersburg/Leningrad het sein gaf voor de Russische revolutie, de Coleopter).
 
RAWOCUT
Klein aantal mooi getekende Duitse kastelen en vestingen.
 
REIMERS
Een serie die in de afgelopen paar jaar veel vroege Duitse vliegtuigen heeft aangeboden, en wat architectuur.
 
SCALDIS
Sinds ca. 1995 actief. Na een paar herdrukken van oude Veritas modellen volgde een groot aantal Nederlandse schepen, ontworpen door JSC. Hoge kwaliteit, de laatste jaren vaak aangevuld met lasercut detailsets. Oranje, Rotterdam, Willem Ruys - alle grote namen van ons zeevarend verleden!
 
SCHREIBER
Waarschijnlijk het grootste en langst bestaande Duitse merk van dit moment. Regelmatig nieuwe uitgaven. Alles: gebouwen, schepen, vliegtuigen, treinen... Goede en niet te gecompliceerde modellen. Groot voordeel voor beginners: heel heldere stap-voor-stap tekeningen.
 
SCHUIJT
Jeugdsentiment van de jaren '50 en '60, toen iedere boekwinkel een kast met bouwplaten had. Eenvoudige modellen, gericht op jonge plakkers. Die tijd is voorbij - maar de meeste uitgaven zijn nog steeds verkrijgbaar.
 
SHIPYARD
Een klein aantal zeilschepen, zeer gedetailleerd, met uitvoerige tekeningen. Een goede concurrent voor de hout modelbouw.
 
TARQUIN
Wiskundige modellen, maar ook heel leuke dingen voor kinderen. Voor mensen met een speelse geest.
 
TOMIS
Van de bekende Franse uitgever Gallimard. Ook een serie die niet meer bestaat: mooi en duur, indertijd. Tempels, kerken en forten. Het bijzondere is, dat ze allemaal opengewerkt zijn, zodat ook de inwendige constructie enz. zichtbaar is. Originelen zijn heel zeldzaam.
MAAR: in begin 2007 ontdekte ik dat de hele serie onder licentie is uitgegeven in Japan! Voor enigszins ervaren bouwers zijn de foto's en schetsen zeker voldoende, zodat de Japanse tekst geen probleem hoeft te zijn.
The Tomis series was special because internal construction and decoration was also visible. The originals are no longer on the market, but I recently found they were all issued in Japan as well - sketches will be sufficiently clear for experienced builders.
 
USBORNE
De boeken van deze Engelse serie (een aantal ervan zijn ook in het Nederlands beschikbaar) zijn bij uitstek geschikt om met kinderen te doen. De meeste bestaan uit een reeks kleine gebouwtjes of onderdelen, zodat iedereen in een klas of groepje kinderen zelf iets maakt. Leuk als illustratie bij Middeleeuwen of Grieks / Romeinse geschiedenis.
 
VERITAS
Deze Nederlandse serie is alleen nog antiquarisch of als reproductie verkrijgbaar. Ontwerper Berfelo maakte in de jaren '50 een groot aantal beroemde schepen en vliegtuigen. Vrij eenvoudig: bouwplaten waren een tijdverdrijf, geen serieuze vorm van modelbouw.
 
WMV MÖWE VERLAG (Vroeger Jade Verlag)
Al voor de oorlog werden er bouwplaten uitgegeven in het Duitse Wilhelmshaven. In de oorlog maakten de Nazi's zich meester van de uitgeverij, en publiceerden modellen van Duitse en gealliëerde vliegtuigen zodat verkenners van luchtmacht en luchtafweer daarmee konden oefenen. Na de oorlog volgden nog diverse naamsveranderingen - nu is Wilhemshavener Modellbau Verlag Möwe algemeen bekend, met een groot aantal vliegtuigen en schepen. Hoge kwaliteit, met uitvoerige instructies - heel geschikt voor wie niet meer een absolute  beginner is.
 
WORLD OF PAPERSHIPS
Nederlandse binnenvaartschepen, ferries uit Sydney, Australië.
 
WREBBIT
Dit kleine Canadese merk maakte eind jaren '90 een klein aantal heel bijzondere modellen - een glanzende open Mercedes, twee verschillende, werkende oude klokken, een kermis-caroussel en zelfs een platencamera die met een 36 mm filmpje echt foto's maakt. Het werd kennelijk geen succes, want ze zijn als bouwplaat-makers verdwenen.
Ze hebben nu een wereld-hit met de zogenaamde 3D puzzles, die je in alle landen in de speelgoedwinkels ziet. Aanmerkelijk winstgevender dan bouwplaten...
 
ZEIST BOUWPLATEN
Last but not least, I hope! Toen ik al begonnen was met het logo Paper Trade (samen met Scaldis, indertijd) kwam de gelegenheid om het Rietveldhuis en de rood-blauwe stoel uit te geven. Daarvoor was een luxe uitstraling nodig, en de connectie met De Stijl moest ook duidelijk zijn. Het logo dat uit deze gedachte voortvloeide werd de basis voor het omslag van deze serie moderne Nederlandse architectuur. Het is duidelijk een reeks voor liefhebbers aan het worden.
 
* * *